Bosna Hersek Avrupa kıtasının güneydoğu, Balkan yarımadasının ise kuzeybatı köşesinde yer alır. Komşuları; Sırbistan, Karadağ ve Hırvatistan’dır. Bosna Hersek 1992 yılında Yugoslavya’dan bağımsızlığını kazanmış, ardından çıkan savaş sonunda 1995 yılında imzalanan Dayton Anlaşması ile kurulmuştur.
İdari yapı olarak Bosna Hersek Federasyonu ile Sırp Cumhuriyeti olmak üzere siyasi, hukuki otoriteye sahip iki halktan oluşmaktadır.
Ülkedeki iş gücü batı standartlarına göre daha ucuzdur. İş gücünün % 19’u tarım, % 30’u sanayi, % 51’i ise hizmet sektöründe istihdam edilmektedir. İşçilik vergileri oldukça yüksektir ve kayıt dışı işçiliğin artmasına neden olmaktadır.
- Nüfusu: 3,5 milyon (Bursa kadar),
- Yüzölçümü: 51.209 kilometrekare (Konya’dan biraz fazla),
- Kişibaşı milli gelir (2025 yılı): 9.750 Dolar (Türkiye 18.103 Dolar),
- Başkent: Saraybosna,
- İşsizlik oranı: %12,2 (Türkiye % 8,4),
- Tüketici enflasyonu: % 4 (Türkiye % 30),
- Net asgari ücret: 1.000 KM (511 Euro) (Türkiye’de de 511 Euro).
- Büyüme oranı: % 2,1 (Türkiye % 3,6)
Yukarıda en dikkat çekici durum; kişibaşı gelirimizin yaklaşık 2 kat olduğu bu ülke ile asgari ücretimizin hemen hemen eşit olmasıdır.
Bunun nedeni; Bosna Hersek’te en zengin % 20’lik kesim (gelirden % 38,7 pay) ile en yoksul % 20’lik kesim (gelirden % 8,2 pay) arasındaki gelir farkının sadece 4,7 kat düzeyinde olmasıdır. Türkiye’de ise en zengin % 20’lik kesim (gelirden % 49,7 pay) ile en yoksul % 20’lik kesim (gelirden % 5,8) arasında 8,6 kat fark bulunmaktadır. Zannediyorum aradaki bu büyük fark anlaşılmıştır…
(Kaynak: Dünya Bankası)
Şehir merkezinde kiralar 350-500 Euro, merkez dışında 250-350 Euro’dur. Bizde ise şehir merkezinde 1000 Eurodan daha düşük kiraya rastlamak zorlaşmıştır.
Bosna Hersek’te dışarda yemek maliyeti 5-10 Euro arasındadır. Bizde ise 20 Eurodan başlayıp ucu açıktır…
Şimdi fiyat kıyaslamamıza geçebiliriz…
- Bosna Hersek zincir marketleri: Bingo (ülkenin en büyük yerel market zinciridir), Konzum (ikinci sıradadır), Merkator (büyük şehirlerde ve AVM’lerde yer alan hipermarket zinciridir), Amko Komerc (yerel perakendecidir), Robot (Yerli), FIS (yerli).
- Alışveriş yerleri: Amko Komerc ve bizdeki iki ulusal zincir.
- Alışveriş tarihi: 19 Ekim 2026
- Ülkenin para birimi: Konvertibl Mark (KM)
- Güncel kurlar: 1 KM = 28,47 TL, 1 Euro = 55,50 TL, 1 Euro = 1,95 KM
- Bosna Hersek alışveriş tutarı 224,82 Euro (438 KM), Türkiye alışveriş tutarı 296,72 Euro (16.468 TL) çıkmıştır. Türkiye alışveriş tutarı % 32 daha yüksektir.
Ayrı olarak gösterdiğim alkollü içecekler çıkarılırsa fark % 27’ye düşmektedir.
- 65 ürünlük listede 45 üründe pahalıyız. Büyük fark olan ürünlerden, muz %81, dana eti %84, sızma zeytinyağı % 46, ayçiçeği yağı % 120, elma sirkesi % 78, ketçap % 87, içme suyu % 44, Coca Cola kutu % 46, bira % 120, viski % 52, pötibör bisküvi % 71, Milka çikolata % 186, bal % 70, Dalan sıvı sabun % 48, Antep fıstığı % 32, iç badem % 36 bizde daha pahalıdır. Daha dikkat çekici tarafı yerli markalarımızın (veya yerli üretimin) kolay anlaşılamayan durumudur.
Satınalma gücü farkına bakacak olursak; net asgari ücretler aynı olsa da alışveriş tutarındaki % 32 fazlalığımız satın alma gücünde bizi geride bırakıyor.
Aynı alışverişi Bosna Hersek vatandaşı aylık geliri ile ay içinde 2,3 defa yapabilirken, bizim vatandaşımız geliri ile ay içinde aynı alışverişi 1,7 defa yapabilmektedir. Başka bir ifade ile Bosna Hersek vatandaşı bu alışveriş için gelirinin % 44‘ünü harcarken, bizim vatandaşımız gelirinin % 58’ini harcamak zorunda kalıyor.
Sonuç olarak; Avrupa’nın imkanları sınırlı ve mütevazi ülkesine göre bile satın alma gücünde eksik kalmamız düşündürücüdür. Bunu sadece yüksek enflasyona bağlayamayız. Fahiş fiyatı yaratan şartların mutlaka yok edilmesi gerekir.
Bir gazetede; “üreticide 3 lira 90 kuruş olan limonun markette 42 lira 87 kuruşa satıldığı” haberini gördüm. Aradaki “11 kat fark” yeni bir gelişme gibi sunuluyordu. Yıllardır Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) her ay bu tuhaflığı açıklıyor zaten. 11 kat fark yerine 8 kat fark olsa kendimizi daha mı iyi hissedeceğiz?
Ülkemizde üretici ile tüketici birlikte kaybediyor, kazancın büyüğünü aracılar götürüyor. Hem de ürünün az olduğu, üreticinin zarar ettiği yıllarda bile bu aracılar kazanmaya devam ediyorlar.
Dağıtım kanallarını sadeleştirmeden, demiryolu taşımacılığına ağırlık vermeden bu dertten kurtulmak mümkün değildir.






