ABD, Danimarka ve Grönland arasında, Arktik bölgesindeki güvenlik işbirliğini ve ABD’nin Grönland’daki askeri faaliyetlerini genişletecek yeni anlaşma imzalandı.
Anlaşma, ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen tarafından New York’ta düzenlenen Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamındaki törenle imzalandı.
Anlaşmayla ABD’nin Grönland’ın kuzeybatısındaki Pituffik Uzay Üssü’ndeki faaliyetlerini modernize etmesi ve genişletmesinin önü açılırken, adanın güneyindeki Narsarsuaq ile doğusundaki Mestersvig’de yeni savunma alanları oluşturulmasına da imkan sağlanıyor.
Metne göre ABD, Grönland’daki savunma alanlarına kara, hava ve deniz yoluyla serbest erişim ve hareket hakkına sahip olacak. ABD uçaklarının Grönland üzerinde uçabilmesi ve adanın farklı noktalarına iniş yapabilmesi de anlaşmanın hükümleri arasında yer alıyor.
Anlaşma ayrıca NATO dışındaki ülkelerin Grönland’da askeri üs veya kalıcı askeri varlık oluşturmasını engelleyen düzenlemeler içeriyor. Hassas sektörlerdeki bazı yatırımlar için de yeni sınırlamalar getiriliyor.
Trump, anlaşmanın ardından yaptığı açıklamalarda ABD’nin Grönland’ın güvenliği konusunda uzun vadeli bir rol üstleneceğini savundu. Daha önce ise Grönland’ın ABD tarafından kontrol edilmesini “ulusal güvenlik” gerekçesiyle gerekli gördüğünü açıklamıştı.
Ancak imzalanan anlaşma, Grönland’ın ABD topraklarına katılmasını öngörmüyor. Danimarka ve Grönland yönetimleri, anlaşmanın Danimarka Krallığı’nın egemenliği ve toprak bütünlüğü ile Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkına saygı gösterdiğini vurguladı.
Grönland Başbakanı Nielsen de anlaşmanın Arktik bölgesindeki güvenliği güçlendireceğini belirtirken, Danimarka Başbakanı Frederiksen anlaşmanın NATO ve Avrupa’nın güvenliği açısından önemine dikkat çekti.
Yeni düzenleme, ABD’nin Soğuk Savaş döneminden bu yana Grönland’daki askeri yapılanmasında yaşanan en önemli değişikliklerden biri olarak değerlendiriliyor. Soğuk Savaş sırasında adada 17 ABD askeri tesisi ve 10 binden fazla asker bulunurken, bugün ABD’nin Grönland’daki tek aktif tesisi Pituffik Uzay Üssü.
Pituffik, füze uyarı ve füze savunma sistemlerinin yanı sıra uzay gözetleme faaliyetleri açısından da stratejik önem taşıyor.
Danimarka Krallığı’na bağlı özerk bir bölge olan Grönland, Kuzey Amerika ile Avrupa arasındaki konumu, Arktik’e yakınlığı ve sahip olduğu doğal kaynaklar nedeniyle ABD, Avrupa ve NATO açısından stratejik önem taşıyor.
