Orta Avrupa’da yer alan, denize kıyısı olmayan bir ülkedir Çekya (Çek Cumhuriyeti). Komşuları Almanya, Polonya, Avusturya ve Slovakya’dır. Ülkenin başkenti Prag’dır ve nüfusu 10,5 milyondur. Diğer önemli şehirleri Brno, Ostrava, Plzen, Liberek’tir. Yüzölçümü 78.886 kilometrekaredir.
Ormanlık alanlar ülkede % 33 pay ile oldukça önemli yer tutmaktadır. Ve ülkenin bu önemli kısmı tabii olarak koruma altındadır. Yani “orman vasfını yitirmiş araziler” diye bir kavram gündemlerinde yoktur.
İnsan haklarına dayalı, çoğulcu ve demokratik siyasi sistemi haiz bir ülkedir.
Çekya’nın rezervleri kısıtlı da olsa, ülkede büyük ölçüde bitümenli yakıt, antrasit ve linyit bulunmaktadır…
Peki bu zenginlik nereden gelmektedir?
- Çekya’nın 10,5 milyonluk nüfusu oldukça durağandır. 2030 yılında da bir değişiklik öngörülmüyor.
- GSYH’si 389 milyar dolar, kişi başı milli geliri 35.678 dolardır.
- Tüketici fiyat enflasyonu yıllık % 2,5’dur.
- İşsizlik oranı % 2,9’dur.
- Ülkede, AB üyeliğine rağmen hâlâ ulusal para birimi (CZK) kullanılmaktadır.
- Çekya 2004 yılında AB’ne üye olan 10 ülke içinde en fazla yabancı sermaye alan ve sahip olduğu potansiyel itibariyle gelişme şansı en yüksek olan ülkelerin başında gelmektedir. AB coğrafyasındaki konumu, vasıflı iş gücü ve uygun yatırım ortamı nedeniyle doğrudan yabancı sermaye girişi çok hızlı artmaktadır. Bu durum “güven” unsurunun ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Ve ekonominin performansı dış talebe dayanıyor. Yani Çek ekonomisi ağırlıklı olarak ihracata yönelik sanayileşme çerçevesinde şekillenmiştir. İhracat gelirleri gayrisafi yurt içi hasılanın % 80’ini oluşturmaktadır.
Kısa zamanda nereden nereye geldiklerine de bakalım…
2. Dünya Savaşı boyunca büyük oranda Almanya’nın işgali altında kalan Çekoslovakya, savaşın ardından da Sovyetler Birliği’nin kontrolü altına girmişti.
1948 yılında ülkede komünist sisteme geçilmiş, 1960 yılında devletin ismi Çekoslavakya Sosyalist Cumhuriyeti olarak değiştirilmişti.
Soğuk savaşın sona ermesi ve Sovyetler Birliği’nin dağılması ile önce Çek Cumhuriyeti ile Slovakya barışçıl şekilde ayrılmışlar, sonra da 1993 yılında bağımsızlık ilan edilerek ülke demokratik sisteme kavuşmuştur. Yani bütün gelişme 33 yıl içinde gerçekleşmiştir.
Şimdi de fiyat kıyaslamalarına geçebiliriz…
- Ülkede oldukça fazla küresel perakendeci bulunmaktadır. Bunlar, Lidl, Albert, Kaufland, Tesco, Billa ve Penny’dir.
- Fiyatlar 1 Haziran’da Lidl’dan alınmıştır. Eksik kalan 3 çeşit Penny’den tamamlanmıştır. Türkiye fiyatları iki büyük ulusal zincirimize aittir.
- Güncel kurlar; 1 Çek korunası (CZK) = 2,21 TL, 1 Euro = 24,28 CZK, 1 Euro= 53,65 TL’dir.
- 45 ürünün yer aldığı listede, Çekya alışverişi 3.768 CZK (8,323 TL karşılığı), Türkiye alışverişi de 10,807 TL tutmuştur. Görüldüğü gibi Türkiye alışverişi % 30 pahalı çıkmıştır. Çekya alışverişi 155 Euro, Türkiye alışverişi 201 Euro karşılığıdır.
- 10 üründe biz ucuzuz. 10 üründe ise % 100 farkla pahalıyız. Un (% 123), pilavlık pirinç (% 117), Basmati pirinç (% 112), Jasmine pirinç (% 136), UHT süt (% 137), pastörize taze süt (% 127), pastörize şişe süt (% 154), ayçiçek yağı (% 160) daha yüksek fiyatlara sahibiz.
- Çekya’da 2026 yılı için asgari brüt ücret 22.400 CZK (922 Euro) olarak belirlenmiştir. Bekar ve çocuksuz bir tam zamanlı çalışanın eline geçen net asgari ücret ise 20.400 CZK’dır (840 Euro). AB standartlarına göre düşük olan bu ücret, bizim 28.075 TL’lik (523 Euro) ücretimizden % 61 daha fazladır.
- Çekya vatandaşının geliri % 61 fazlayken, bizim vatandaşımızın da harcaması % 30 daha fazladır.
- Çekya vatandaşı aylık geliri ile bu alışverişi 1 ayda 5,4 defa yapabilirken, bizim vatandaşımız aylık geliri ile aynı alışverişi 1 ayda 2,5 defa tekrarlayabiliyor. Başka bir ifade ile Çekya vatandaşı gelirinin % 18’ini bu alışverişe harcarken, bizim vatandaşımız aynı alışverişe gelirinin % 38’ini ayırmak zorunda kalıyor.
Sonuç olarak; gerçek satınalma gücü farkı yukarda görülebileceği gibi 2 katı aşan şekilde Çekya lehinedir.
