Yüksek Elma Fiyatları Hâlâ Neden Düşmüyor?

Elma hasadı Ağustos sonu ile Eylül başı itibariyle başladı, Kasım ayına kadar sürecek. 2025 rekoltesi don sebebi ile % 38 düştü ama bundan yaralanmak da fırsatçılara kaldı. Böylece çiftçimiz elmayı dünyaya göre çok ucuza satarken, aracıların fiyatları şişirmeleri ve bazı marketlerin de yüksek kâr marjları sebebiyle tüketicimiz dünyanın en pahalı elmasını yemek zorunda kaldı.

“Bu sene don vurdu, elma az olacak” şeklinde “yok” algısı yaratıp, elmaları depolara çekerek ve piyasaya akışı yavaşlatarak yapay fiyat artışı sağladılar. Elmayı soğuk hava deposunda tutmak stokçuluk değildir. Ancak sorun fiyat artışı sağlamak üzere arzı kısmaktır. Aşağıda rakamlarla açıklayacağım…

Türkiye, coğrafi yapısı ve iklim çeşitliliği sayesinde elma yetiştiriciliğine en uygun ülkedir ve dünya üretiminde ikinci sırada yer almaktadır.

Türkiye’yi tam bir elma ülkesi yapan üretim bölgelerimize gelince;

  • Isparta, Türkiye’nin açık ara elma başkentidir. Toplam üretimin yaklaşık % 25’ini sağlayan Eğirdir, Gelendost ve Yalvaç ilçeleri adeta bir elma denizidir.
  • Antalya’nın Korkuteli ve Elmalı gibi yüksek rakımlı ilçelerinde yoğun ve kaliteli üretim yapılır. Karaman, Türkiye’nin ikinci büyük elma üretim bölgesidir.
  • Niğde, en fazla dikim alanına sahip illerden biridir ve üretimde üçüncü sıradadır. Amasya, Bolu (Seben), Sivas (Gürün), Yalova, Kayseri (Yeşilhisar, Yahyalı), Konya (Ereğli ve Karapınar), Denizli (özellikle Çivril), Tokat, Çorum, Ardahan (Posof), ülkemizin her yerine yayılmış üretim bölgeleridir.

Neden böyle bir giriş yaptığımın anlaşıldığını umuyorum. Sorun bütün tarımsal ürünlerimiz için geçerli olsa bile elmanın ayrıcalığı görülsün istedim. Zira bu üründe kendine yeterlilik oranımız % 150’dir…

Bölgelerimizde şu anda elma üretici fiyatları 20-28 TL aralığındadır. Iskarta kısımları 4-5 TL’den meyve suyu fabrikalarına gitmektedir.

Önce büyük zincirlerde bu günkü (22.09.2026) elma satış fiyatlarına bakalım:

Granny Smith 100 – 130-158-160 TL, golden elma 100-120-140 TL, gala elma 80 TL, elma yaz 70-90 TL fiyatlarla satılmaktadır.

Şimdi de maliyet fiyatları:

  • Elma toplama günlük işçi yevmiyesi 1.500 TL’dir. Bir işçi günde 600 kg elma toplar. 1500/600 =2,5 TL kg işçilik maliyetidir. Bodur bahçelerde bu miktar 800 kg’a çıkar, maliyet 2 liranın altına düşer. Biz 600 kg’a göre hesap yapacağız.
  • Soğuk hava depolarının aylık saklama maliyeti ortalama 3-3,5 TL’dir. Ancak bu maliyet Kasım ayından itibaren başlar. Zira o zamana kadar marketlere direkt bahçeden veya kendi depolarından ürün gider.
  • Eylül 2026 itibariyle yapılan en son akaryakıt güncellemeleri ve 100 TL seviyesindeki motorin maliyeti dikkate alındığında, Antalya’dan İstanbul’a giden 20 tonluk bir kamyonun (amortisman, otoban, köprü geçiş, şöför ve dönüş maliyeti dahil) kg elma başına nakliye maliyeti 4,50-5,50 TL arasındadır. Burada da kamyonun boş döneceğine göre maliyet hesapladık. Yük bulunması durumunda bu maliyet daha da düşer. Nakliye maliyeti 800 km yola göredir. Ancak Yalova İstanbul’a 93 km, Seben 319 km, Denizli 577 km uzaklıktadır. 

Şimdi de yukardaki maliyetin içinde yer alan mazotu ayırarak bakalım.

Antalya-İstanbul arası ortalama 800 km’dir. 20 ton ürün taşıyan bir kamyon / TIR 100 km’de 40 litre mazot tüketir. Ve tek yönde yaklaşık 320 litre yakıt tüketir. Yani (320 litre x 100 TL= 32.000 TL) sadece kg başına düşen yakıt maliyeti 32.000 TL/ 20.000 kg = 1,6 TL’dir. İşte fahiş fiyata gerekçe yapılan tablo budur. Bir kamyonun Antalya’dan İstanbul’a malı teslim edip, boş/dolu riskini de kapsayan toplam nakliye sefer bedeli bugün için ortalama 90.000-110.000 TL’dir. Yukardaki kg başına 4,5-5,5 TL maliyet böyle bulunmuştur. Eğer frigorifik (soğutuculu) araç tercih edilirse, kilogram başına 0,50 TL daha maliyet yansır.

Şimdi toplayalım; 24 TL (ürün fiyatı) + 0,25 (% 1 stopaj)+ 2,50 TL (toplama işçiliği) + 3,25 TL (aylık soğuk hava saklama maliyeti) + 5 TL (nakliye bedeli) + 2,50 TL (ambalaj, kasa , sarf malzemesi maliyeti) + 0,75 TL (Antalya yükleme, hammaliye) + 0,25 TL (%1 rüsum ) = 38,50 TL tutar. Ürün fiyatı bugün 20 TL’ye düştüğü ve şimdilik soğuk hava maliyeti olmadığı için perakendeciye Ekim ayı maliyeti 31,25 TL olur.

Perakendeciler için fiziksel bir hâl zorunluluğu yoktur. Sadece dijital bildirim (HKS) ve vergilendirme bakımından rüsum (% 1) ödemekle yükümlüdürler.      

  • Bahçeden alımlarda genelde belli bir kalibrajın altında (60-65 mm sınır) olan ürünlerle; dolu vuruğu, dal batığı, kuş yeniği gibi hasarlı olan ürünler bahçede kalır ve meyve suyu fabrikalarına gönderilir. Yani alım esnasında fire yoktur.
  • 2025 yılında “yok” denen elmanın son 3 yıllık kıyaslamalı rekolte durumu:
  • 2023’te 4.600.000 ton, 2024’te 4.420.000 ton, 2025’te 2.710.000 ton. Son sene % 38’lik düşüş var. Nedeni zirai don olayıdır.
  • Yıllara göre kıyaslamalı iç tüketim miktarı: 2023’te 2.925.000 ton, 2024’te 2.880.000 ton, 2025’te 2.150.000 ton. Son sene % 25’lik düşüş var. Yok denen senede bütün eksik dörtte bir oranındadır. Bu fark ithalat yoluyla giderilebilirdi.  
  • Yıllara göre kıyaslamalı ihracat miktarı: 2023’te 358.000 ton, 2024’te 317.000 ton, 2025’te 185.000 ton. 2025 yılında önceki seneye göre düşüş % 42, daha da önceki yıla göre düşüş % 48’dir. Bunun anlamı iç piyasadaki fiyatın daha yüksek seyretmesi ve tüccara daha cazip gelmesidir.
  • Yurt dışından ithal edilen elma miktarı sembolik düzeydedir (400 ton). Bu daha da şaşırtıcıdır. Fiyatı aşırı şişen üründe ithalatın artması beklenmez mi?

Elmanın kırmızı etten ne farkı vardır, buradan soruyorum…

Sonuç olarak; 2025’te ortalama üretici fiyatı 24 TL olan elmanın enflasyona rağmen bu seneki fiyatı yaklaşık 20 TL’dir. Ancak üretici fiyatı gerilese de bu düşüş tüketiciye yansımamaktadır.

Son 6 ayda güncel kurlar üzerinden fiyat kıyaslaması yaptığımız ülkelerle olan farkımızı da göstermek isterim. Ülkelerin elma fiyatları yanında parantez içindeki fiyatlar bize aittir. Karadağ 1,49 € (2,36 €), Çekya 1,53 € (1.86 €), Finlandiya 1.25 € (1,87 €), Moldova 0,70 € (1,69 €), Hırvatistan 0,84 € (2,27), Danimarka 2,67 € (2,63 €), Portekiz 1,46 € (2,73 €), Arnavutluk 1,23 € (2,15 €).

Görüldüğü gibi 8 ülkeden 7’si ile aramızda fiyat uçurumu vardır. Bir ülke ile de hemen hemen aynı seviyedeyiz…

Öne Çıkanlar

Basın Özgürlüğünde Kara Kış

Sözcü TV ve Sözcü.com.tr’ye kayyum atanmasını, Sözcü Medya Grubu’nda...

Sözcü TV ve sozcu.com.tr’ye kayyum atandı

Sözcü televizyonuna ve web sitesine kayyum atandı. Sözcü TV’nin...

İki Ülkede İki Alışveriş (50) Bosna Hersek

Bosna Hersek Avrupa kıtasının güneydoğu, Balkan yarımadasının ise kuzeybatı...

İnşaat üretimi azaldı

İnşaat üretimi, Eylül 2026 döneminde yıllık bazda yüzde 6,3,...

Dokuz aylık cari açık 28 milyar dolara yaklaştı

Ajans Bizim - Ödemeler dengesi Eylül 2026 döneminde 2,7...

Gündemden

Basın Özgürlüğünde Kara Kış

Sözcü TV ve Sözcü.com.tr’ye kayyum atanmasını, Sözcü Medya Grubu’nda...

Sözcü TV ve sozcu.com.tr’ye kayyum atandı

Sözcü televizyonuna ve web sitesine kayyum atandı. Sözcü TV’nin...

İki Ülkede İki Alışveriş (50) Bosna Hersek

Bosna Hersek Avrupa kıtasının güneydoğu, Balkan yarımadasının ise kuzeybatı...

İnşaat üretimi azaldı

İnşaat üretimi, Eylül 2026 döneminde yıllık bazda yüzde 6,3,...

Dokuz aylık cari açık 28 milyar dolara yaklaştı

Ajans Bizim - Ödemeler dengesi Eylül 2026 döneminde 2,7...

Gemlik Körfezi’nde deprem

Ajans Bizim - Marmara Denizi’nde, Mudanya açıklarında 3.9 büyüklüğünde...

Cezaevindeki Gazeteciler Listesi

Tutuklu ve Hükümlü13 Kasım 2026 Ali Ünal - Zaman Gazetesi...

Irkçılık da “Öteki Taraf Irkçılığı” da Lanetlidir

Türkiye’de, Osmanlı’nın son zamanlarından bu yana her zaman, işgal...
spot_img

İlgili İçerikler

Kategoriler

spot_imgspot_img