Ajans Bizim – Grönland’daki kutup buz tabakalarını araştıran NASA bilim insanları, Soğuk Savaş sırasında ABD ordusu tarafından inşa edilen terk edilmiş bir “buz altındaki şehir”in benzeri görülmemiş bir görüntüsünü elde etti.
Nisan 2024’te yapılan bilimsel bir uçuş sırasında, bir NASA Gulfstream III uçağı, buz tabakasının derinliğini ve altındaki ana kaya katmanlarını haritalamak için radar cihazları taşıyan Grönland Buz Tabakası üzerinde uçtu. Görüntüler, doğrudan buz tabakasına oyulmuş bir dizi tünelden oluşan Soğuk Savaş dönemine ait bir ABD askeri üssü olan Camp Century’nin yeni bir görünümünü ortaya çıkardı.
Anlaşıldığı kadarıyla bu terk edilmiş “gizli şehir”, Sovyetler Birliği’ne orta menzilli balistik füzeler (IRBM) fırlatmak için kullanılabilecek 4 kilometreden biraz fazla tünellerin inşasını öngören Buzkurdu Projesi olarak bilinen gizli bir Soğuk Savaş projesinin sahasıydı.
NASA’nın Jet İtiş Gücü Laboratuvarı’nda (JPL) kriyosferik bilimci olan Chad Greene, şunları söyledi: “Buzun yatağını arıyorduk ve karşımıza Camp Century çıktı. İlk başta ne olduğunu bilmiyorduk. Yeni verilerde, gizli şehirdeki münferit yapılar daha önce hiç görülmemiş bir şekilde görülebiliyor.”
Sekiz yıllık bir çalışma
Sandboxx’ta yer alan habere göre, Camp Century’nin inşasına 1959 yılında başlandı, ancak tünellerin sürekli değişen buz tabakasında çökmesini engellemenin maliyetleri ve zorlukları nedeniyle üs 1967 yılında terk edildi.
The Scandinavian Journal of History’de 2007 yılında yayınlanan “The Iceman that Never Came” adlı makaleye göre, Buzkurdu Projesi, Sovyetler Birliği’ne yakınlığı ve konumunun uzaklığı nedeniyle Kuzey Grönland’ı bir fırlatma alanı olarak kullanmayı amaçlıyordu. Makalede, “Temel konsept, füze gücünün ‘binlerce millik aç-kapa tünellerde’, daha doğrusu zemini yüzeyin 8,5 metre altında kalacak kapalı hendeklerde konuşlandırılmasıydı” deniliyor.
Bu hendekler, buz tabakasının içinden fırlatılmanın yaratacağı baskıya dayanabilecek “Iceman” olarak bilinen bir tür modifiye Minuteman IRBM füzesi için tasarlanmıştı. Buzkurdu Projesi nihayetinde Camp Century ile birlikte iptal edildi ve terk edildi, ancak Soğuk Savaş’ın bu döneminin yankıları bugün hala Grönland manzarası boyunca yankılanıyor.
Tehlikeli kalıntılar
Silahlar, kanalizasyon, yakıt ve diğer kirleticiler terk edildiğinde Camp Century’ye gömülmüştü, ancak çözülen Grönland Buz Tabakası bu tehlikeli kalıntıları ortaya çıkarma tehdidinde bulunuyor. Hatta ABD hükümeti 2017 yılında bir açıklama yayınlayarak “iklim değişikliğinin gerçekliğini ve yarattığı riski kabul ettiğini” ve Camp Century ile ilgili “karşılıklı güvenlik sorunlarını çözmek için Danimarka hükümeti ve Grönland yetkilileriyle birlikte çalışacağını” bildirdi.
Ancak şimdilik Camp Century, bilim insanlarının değişen iklimin Grönland buz tabakası gibi alanları nasıl etkilediğini ölçebilecekleri bir uyarı ve işaret levhası görevi görüyor.
JPL kriyosfer bilimcisi Alex Gardner NASA’nın açıklamasında, “Buz kalınlığı hakkında ayrıntılı bilgi olmadan, buz tabakalarının hızla ısınan okyanuslara ve atmosfere nasıl tepki vereceğini bilmek imkânsızdır, bu da deniz seviyesinin yükselme oranlarını tahmin etme yeteneğimizi büyük ölçüde sınırlamaktadır” dedi.
NASA, Dünya’nın büyük buz tabakalarıyla ilgili gelecekteki çalışmaları bilgilendirmek için kampanya tarafından toplanan verileri kullanmayı planlıyor.
Uçuşlar, eski adı Thule Hava Kuvvetleri Üssü olan Pituffik Uzay Üssü’nden gerçekleştirildi. Uzay Kuvvetleri üssü şu anda ABD ordusunun en kuzeydeki tesisi ve füze uyarısı, füze savunması ve uzay gözetleme görevlerini destekliyor.
