Sayıştay’ın Orman Genel Müdürlüğü (OGM) ile ilgili denetim raporunda ”Yanan orman alanlarının coğrafi bilgi sistemi kapsamında izlenme sağlıklı izlenmiyor” eleştirisi getirildi.
Orman Genel Müdürlüğü 2020 yılı denetim raporunda, orman yangınları konusunda şu değerlendirmelere yer verildi:
”Toplam ormanlık alanın yüzde 60’ını birinci ve ikinci derece yangına hassas alanlar oluşturmasına karşılık, yangın eylem planlarının her yerleşim yeri için hazırlanmadığı ve yanan alanlar ile bu alanlarda yapılan çalışmaların tamamının coğrafi bilgi sistemi kapsamında izlenmediği görülmüştür.
‘Coğrafi Bilgi Sistemleri’nin kullanılmasıyla yangınlar ile daha etkili mücadele edilerek yangınların yol açtığı ekonomik kayıplar ve büyük zararlar azaltılabilir.
Akdeniz iklim kuşağında yer alan Türkiye ormanlarının büyük bölümü özellikle yaz aylarında yoğun bir yangın riski altında bulunmakta, her yıl çıkan orman yangınlarında önemli miktarda orman alanı tahrip olmaktadır.
‘Yangın sayısının artacağı öngörülmekte’
OGM verilerine göre, Türkiye’de 2019 yılında 2 bin 688 orman yangınına müdahale edilmiş, 11 bin 332 hektar orman alanı yanmıştır. 2020 yılında ise 3 bin 399 adet orman yangınında, 20 bin 971 hektar orman alanı zarar görmüştür. 2020 yılında orman yangınlarının sayısında ve yanan alan miktarlarında önemli bir artış olduğu görülmektedir. Üstelik gelecekte iklim değişiklikleri nedeniyle orman yangınları sayısının daha fazla artacağı öngörülmektedir.”
Raporda, 2010-2020 yılları arasındaki orman yangınlarının sayısı bölge müdürlükleri bazında ve yıllar itibarıyla aşağıdaki şu şekilde aktarıldı:
.
| Orman Bölge | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 |
| Adana | 84 | 88 | 101 | 173 | 81 | 176 | 183 | 151 | 124 | 174 | 186 |
| Amasya | 104 | 93 | 95 | 144 | 84 | 60 | 121 | 79 | 86 | 81 | 158 |
| Ankara | 57 | 73 | 113 | 233 | 46 | 43 | 125 | 98 | 46 | 55 | 67 |
| Antalya | 125 | 152 | 214 | 321 | 169 | 189 | 281 | 273 | 244 | 199 | 260 |
| Artvin | 17 | 5 | 3 | 7 | 6 | 5 | 0 | 11 | 3 | 23 | 19 |
| Balıkesir | 57 | 79 | 73 | 96 | 72 | 68 | 73 | 56 | 60 | 71 | 80 |
| Bolu | 30 | 32 | 40 | 57 | 26 | 24 | 44 | 30 | 25 | 54 | 58 |
| Bursa | 53 | 72 | 81 | 118 | 64 | 43 | 78 | 63 | 40 | 84 | 69 |
| Çanakkale | 63 | 44 | 56 | 92 | 123 | ||||||
| Denizli | 72 | 76 | 68 | 146 | 47 | 41 | 84 | 45 | 33 | 24 | 39 |
| Elazığ | 47 | 14 | 4 | 72 | 79 | 84 | 80 | 42 | 47 | 157 | 149 |
| Erzurum | 1 | 7 | 16 | 21 | 5 | 17 | 9 | 79 | 11 | 48 | 33 |
| Eskişehir | 44 | 32 | 38 | 79 | 21 | 12 | 55 | 33 | 25 | 35 | 23 |
| Giresun | 60 | 16 | 30 | 40 | 46 | 43 | 38 | 36 | 18 | 64 | 71 |
| Isparta | 78 | 56 | 105 | 120 | 70 | 74 | 54 | 54 | 48 | 67 | 71 |
| İstanbul | 42 | 172 | 228 | 271 | 108 | 153 | 254 | 173 | 82 | 204 | 197 |
| İzmir | 216 | 197 | 269 | 344 | 284 | 265 | 377 | 233 | 264 | 240 | 285 |
| Kahramanmaraş | 119 | 78 | 132 | 262 | 155 | 170 | 232 | 183 | 169 | 160 | 264 |
| Kastamonu | 48 | 63 | 120 | 146 | 88 | 57 | 82 | 108 | 66 | 98 | 211 |
| Kayseri | 54 | 16 | 69 | 27 | 26 | 74 | 38 | 23 | 18 | 28 | |
| Konya | 51 | 32 | 50 | 91 | 31 | 29 | 47 | 13 | 20 | 30 | 34 |
| Kütahya | 34 | 41 | 54 | 90 | 55 | 33 | 68 | 48 | 52 | 38 | 58 |
| Mersin | 90 | 98 | 75 | 155 | 91 | 80 | 107 | 54 | 71 | 90 | 87 |
| Muğla | 309 | 267 | 383 | 395 | 320 | 254 | 373 | 233 | 355 | 302 | 329 |
| Sakarya | 54 | 58 | 56 | 78 | 33 | 46 | 61 | 50 | 31 | 66 | 135 |
| Şanlıurfa | 21 | 23 | 101 | 66 | 89 | 150 | 80 | 125 | 121 | 242 | |
| Trabzon | 25 | 21 | 6 | 41 | 29 | 22 | 27 | 38 | 18 | 73 | 61 |
| Zonguldak | 44 | 57 | 57 | 85 | 46 | 47 | 48 | 66 | 25 | 20 | 62 |
| Toplam | 1.861 | 1.954 | 2.450 | 3.755 | 2.149 | 2.150 | 3.188 | 2.411 | 2.167 | 2.688 | 3.399 |
.
OGM tarafından, orman yangınlarının çıkmasını ve yayılmasını önlemek için her türlü fiziki ve beşeri tedbiri almak öncelikli amaç olarak belirlendiği ifade edilen rapordu, bu amaçla her yıl “Orman Yangınları ile Mücadele Eylem Planı” hazırlandığı kaydedildi.
”Yangın yönetim planları yapılmalı”
Denetim raporunda, şu değerlendirmelere yer verildi:
”Ormana yakın ya da orman içi arazilerde inşa edilen RES’lerin sayısının hızla artması, yazlıklar ile yeni yerleşim alanları oluşturulması ile yakınındaki turistik tesisler yangın riskini arttırmaktadır. Bu yerleşimlerin orman yangınları ile ilgili tedbirleri almaları konusunda ise mevzuat bulunmamaktadır.
Açık alan yangınları çoğunlukla tarımsal alanlarda başlamaktadır. Bu alanda anız, tarla temizliği için ateş yakma ile çıkan yangınlar fazla olduğu halde, kırsal alan yangınları için alınacak tedbirler konusunda bir düzenleme yoktur. Bunun için, orman yangınlarının önlenmesinde kurumlar arası iş birliği geliştirilerek, yangına hassas alanlarda bulunan milli parklar ve diğer korunan alanlarda da yangın yönetim planlarının yapılması ve uygulanması sağlanmalıdır.
‘Önemli kaynak ayrılmakta’
Türkiye’de orman yangınlarının sayısının her yıl çoğaldığı, geniş alanların yanmasının çok fazla zarara yol açtığı ve genellikle telafisinin mümkün olamayacağı boyutlara ulaştığı görülmektedir. OGM tarafından orman yangınları ile mücadeleye önemli kaynak aktarılmaktadır. Dolaylı yollardan aktarılan kaynaklarda eklendiğinde, ortaya önemli bir maliyet çıkmaktadır.
6976 sayılı Tamim ile yanan alanların yeniden ormanlaştırılması çalışmalarında ekolojik ve ekonomik ilkeleri gözeten silvikültürel teknikleri içeren projelerin uygulanması öngörülmüştür. Ülke düzeyinde yangına hassas alanların belirlenmesi ve bu alanlar için uygulanacak planların ve projelerin tespitine yönelik olarak iş ve işlemler Tamim’de düzenlenmiştir.
‘Coğrafi bilgi sistemiyle takibi yapılmalı’
Kurum, 2015 yılından itibaren yanan alanların sayısal olarak veri tabanına işlendiğini açıklamıştır. Fakat yanan alanlar ile rehabilite çalışmalarının tam olarak sayısal ortamda izlenmediği anlaşılmaktadır. Yanan alanların izlenmesi ve yeniden ormanlaştırılması çalışmalarında konumsal yapının ortaya konulması ve takibi coğrafi bilgi sistemleri ile mümkün olabilir.
Orman yangınlarıyla etkili mücadele ederek yangın zararlarını önlemek için yangın eylem planlarının ormanlık alanların bitişiğindeki yerlerde de hazırlanması sağlanmalı ve orman yangın zararlarının tespiti ile ilgili tüm verilerin işlenerek, bu alanların ormanlaştırılması çalışmalarının tamamının coğrafi bilgi sisteminde takibi yapılmalıdır.”
