Ajans Bizim – Afganistan’da Taliban yönetimi tarafından kabul edilen yeni düzenleme, çocuk yaşta evliliklerin önünü açtı.
Yeni yasaya göre ergenliğe giren kız çocukları, 9 yaşından itibaren evlendirilebilecek. Böylece ülkede kız çocukları için daha önce 16 olan yasal evlilik yaşı fiilen ortadan kaldırılmış oldu.
Taliban yönetiminin yayımladığı ve “Eşler Arasındaki Ayrılık İlkeleri” başlığını taşıyan resmî belge, kadınlar için asgari evlilik yaşına ilişkin sınırı kaldırıyor.
Düzenlemeye göre ergenlik çağına giren bir kız çocuğunun sessiz kalması, evliliğe rıza gösterdiği şeklinde değerlendirilecek.
Taliban’ın dayandığı şerî yorumda ise kız çocukları için ergenlik yaşı 9 olarak kabul ediliyor.
Afganistan’da 1977 tarihli Medeni Kanun’a göre evlilik yaşı kızlar için 16, erkekler için ise 18 olarak belirlenmişti. 16 yaşından küçük kız çocuklarının evliliği ancak baba ya da hâkim onayıyla mümkün olabiliyordu.
Ayrıca 2009 yılında kabul edilen Kadına Yönelik Şiddetin Önlenmesi Yasası, 15 yaş altındaki kız çocuklarının evlendirilmesini suç kapsamına almıştı.
Çatışmalar, savaşlar, siyasî krizler ve güvenlik meseleleri üzerine araştırma yapan bir düşünce kuruluşu olan Çatışma Analiz Ağı Direktörü Horia Musaddık, İngiliz Times gazetesine yaptığı açıklamada, yeni düzenlemeyle birlikte yaş sınırının tamamen kaldırıldığını belirtti.
Musaddık, “Bir kız çocuğu 9 ya da 10 yaşında ergenliğe girerse, artık evlilik için yasal yaşta kabul ediliyor” dedi.
Times’a konuşan uluslararası uzmanlar ise yeni düzenlemenin çocuk istismarını ve çocuk yaşta cinsel ilişkiyi fiilen yasallaştırdığı görüşünde.
Yasa, Taliban lideri Hibatullah Ahundzade tarafından onaylanarak rejimin resmî gazetesinde yayımlandı.
Afgan yayın kuruluşu Amu TV’ye göre, düzenlemede yalnızca istisnaî durumlarda evliliğin iptaline izin veriliyor.
Bunlar arasında kız çocuğunun velisi olan baba ya da büyükbabanın şiddet uygulaması, zihinsel yetersizlik veya “ahlaki yozlaşma” içinde olduğunun tespit edilmesi yer alıyor. Ancak örneğin yüksek ya da haksız bir başlık parası, evliliğin iptali için geçerli gerekçe sayılmıyor.
Afgan insan hakları örgütü Rawadari’nin direktörü Şehrazad Ekber, Times’a yaptığı açıklamada, “Kocanın eşine yönelik ağır kötü muamelesi bile boşanma gerekçesi olarak kabul edilmiyor” dedi.
UNICEF verilerine göre, Afganistan’da 15-49 yaş arasındaki kadınların yaklaşık yüzde 28’i, 18 yaşından önce evlendirildi.
Taliban’ın Ağustos 2021’de iktidarı ele geçirmesinden önce Afganistan’da zorla evliliklerden kaçmak isteyen kız çocuklarına hukukî destek sağlayan çeşitli kurumlar bulunuyordu.
Kadın İşleri Bakanlığı, kadına yönelik şiddet davalarına bakan özel yargı birimleri ve aile içi müdahalelerde görev yapan polis ekipleri, Taliban yönetimi altında aşamalı olarak kapatıldı.
Taliban yönetimi son yıllarda kadınların ortaöğretim ve üniversite eğitimine erişimini engellemiş, parklar ve kamusal alanlara girişlerini kısıtlamış, birçok sektörde çalışmalarını yasaklamıştı.
Yeni düzenleme, kadın hakları alanındaki baskıların son halkası olarak değerlendiriliyor.
