Ajans Bizim – Suriye’nin geçici Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara, Şam’da düzenlenen törende ülkenin yeni banknotlarını tanıttı.
Yeni tasarımlarda, devrik lider Beşar Esad ve babası Hafız Esad’ın portrelerine yer verilmemesi, onlarca yıllık iktidar dönemine sembolik bir kopuş olarak yorumlandı.
1 Ocak’ta tedavüle girecek yeni para birimi, mevcut banknotlardan iki sıfırın atılmasıyla oluşturulan 10, 25, 50, 100, 200 ve 500 Suriye lirası kâğıt paralarından oluşuyor.
Yenilenen banknotlarda siyasî figürlerin, yani insan fotoğrafı yerine gül, buğday, zeytin, portakal ve dut gibi Suriye ile özdeşleşmiş tarımsal semboller yer alıyor.
Suriye resmi ajansı SANA’ya konuşan eş-Şara, yeni para biriminin “geçmişte kalmış ve özlenmeyen bir dönemin sonu ile Suriyelilerin umut bağladığı yeni bir dönemin başlangıcı” olduğunu söyledi.
Ahmed eş-Şara, “Yeni banknot tasarımı, bireylerin yüceltilmesinden uzak, yeni ulusal kimliğin bir ifadesidir” dedi.
90 günlük geçiş süreci
Merkez Bankası Başkanı Abdülkadir Husriya ise eski banknotların yenileriyle değiştirilmesinin 90 gün içinde tamamlanacağını, gerekirse bu sürenin uzatılabileceğini açıkladı.
2025 tarihli bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, Merkez Bankasına değişim süresini ve noktalarını belirleme yetkisi veriyor.
Ahmed eş-Şara, banknotlardan sıfır atılmasının günlük işlemleri kolaylaştıracağını, ancak bunun tek başına ekonomik toparlanma anlamına gelmediğini belirtti.
“İki sıfırın kaldırılması ekonominin iyileşmesi demek değildir, yalnızca parayla işlem yapmayı kolaylaştırır” diyen eş-Şara, ekonomik büyümenin üretimin artırılması, işsizliğin azaltılması ve bankacılık sisteminin güçlendirilmesine bağlı olduğunu ifade etti.
Geçiş döneminin “hassas ve kırılgan” olduğuna dikkat çeken geçici Cumhurbaşkanı, halkı paniğe kapılmamaya ve eski banknotları bozdurmak için acele etmemeye çağırdı ve aşırı talebin Suriye lirasının değerini olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu.
Çöküşten yeniden adlandırmaya
Suriye lirası, 2011’de iç savaşın başlamasından bu yana sert bir değer kaybına uğradı.
Mart 2011’de 1 dolar yaklaşık 47 Suriye lirasıyken, Temmuz 2017’de 515 liraya yükseldi.
Lübnan’daki likidite krizinin de etkisiyle Nisan 2023’te 7 bin 500 Suriye lirasını gören kur, aynı yıl 15 bin liraya kadar çıktı.
Aralık 2024’te, Esad rejiminin devrildiği muhalif saldırılar sırasında ise dolar 25 bin Suriye lirasına yükselerek tarihî bir dip seviyeye ulaştı. Hâlihazırda dolar, yaklaşık 11 bin Suriye lirasından işlem görüyor.
Ahmed eş-Şara, “Basit bir şey almak isteyen biri çantalar dolusu para taşımak zorunda kalıyor, bu yüzden insanlar dolara yöneliyor” diyerek, günlük hayattaki zorluklara dikkat çekti.
Yeniden adlandırma kapsamında 100 eski Suriye lirası 1 yeni Suriye lirasına çevrilecek. Eski ve yeni banknotlar 90 günlük geçiş süresince birlikte dolaşımda olacak.
Daha önce iki bin liralık banknotlarda Beşar Esad’ın, 1.000 liralıklarda ise 1971-2000 arasında ülkeyi yöneten babası Hafız Esad’ın portreleri bulunuyordu.
Aralık 2024’te Rusya’ya kaçan Beşar Esad’ın devrilmesiyle 1963’ten bu yana süren hanedan yönetimi sona ermişti.
Esad dönemindeki ekonomik politikalar, yolsuzluğu ve otoriterliği derinleştirirken, iç savaş yıllarında ekonomi savaş ekonomisine dönüştü.
Batı yaptırımları, ticaret ve finansal işlemleri kısıtladı, savaş ise işsizliği artırıp temel ürünlere verilen sübvansiyonların kaldırılmasına yol açtı.
Eski Suriye banknotlarının Rusya’da basıldığı bilinirken, Husriya yeni banknotların nerede basılacağı sorusuna açık bir yanıt vermedi.
