Birçok ülkede dinleme skandallarına yol açan “Pegasus casus yazılımı”nı İsrail polisinin de kullandığının ortaya çıkması İsrail şirketi NSO’nun başkanının istifasına yol açtı.
Casus yazılımları dünya çapında gazetecileri ve insan hakları savunucularını izlemek için kullanılan İsrail merkezli NSO Group’un başkanı istifa etti.
Asher Levy’nin istifa ettiği haberi, geçtiğimiz hafta yayımlanan ve İsrail polisinin de Pegasus casus yazılım sistemini satın aldığını ve kendi vatandaşlarını izlemek için kullandığı haberlerinin ardından geldi.
Yaklaşık iki yıldır NSO başkanlığını Asher Levy, bir süredir şirketten ayrılmayı planlandığını ve iç faaliyetlerinde ortaya çıkan sorunlarla ilgisi olmadığını söylese de son yaşanan gelişmeler bunu kaçınılmaz hale getirmişti.
NSO, geçen hafta, İbranice yayınlanan iş gazetesi Calcalist’in, İsrail polisinin 2013’ten beri Pegasus casus yazılımına sahip olduğunu ortaya çıkarmasıyla ülke içi skandala da dönüştü.
Calcalist, casus yazılımın eski Başbakan Binyamin Netenyahu’ya yönelik protestoların liderlerini ve diğer hükümet karşıtı eylemcileri izlemek için kullanıldığını iddia etti. Habere göre yazılım yolsuzluk yaptıklarından şüphelenilen belediye başkanlarına yönelik olarak kullanıldı. İsrail polis komiseri tüm izleme faaliyetlerinin yasal sınırları içinde yapıldığını savundu.
Haberin ardından İsrail Başsavcısı iddialarla ilgili soruşturma başlatıldığını duyurdu. Şirket şu anda İsrail’in başsavcısı Avichai Mendelblit tarafından yürütülen geniş kapsamlı bir soruşturmanın merceği altında.
2015’te ortaya çıkarılan skandal
Pegasus, bir hedefin telefonuna bilgisi dışında mikrofon ve kamera aracılığıyla uzaktan erişime izin veriyor.
2015’te, NSO Group tarafından üretilen casus yazılımın, özellikle Ortadoğu ve Meksika’da gazetecileri, politikacıları, diplomatları, avukatları ve insan hakları aktivistlerini gizlice dinlemek için kullanıldığını ortaya çıktı.
Son birkaç yılda ABD, Suudi Arabistan, BAE, Meksika ve diğer ülkelerden gazetecilerin, aktivistlerin ve siyasi muhaliflerin telefonlarında bulundu. Uganda’daki 11 Dışişleri Bakanlığı yetkilisinin de Pegasus’un hedefleri arasında olduğu tespit edildi.
Kaşıkçı cinayetinde de rol oynadı
Bazı ülkelerde ”yüksek profilli” Pegasus casus yazılım vakaları saptandı. Potansiyel hedefler listesinde devlet başkanları da dahil olmak üzere hükümet yetkililerinin telefon numaraları bulundu.
Casus yazılım, Suudi Arabistanlı gazeteci ve Washington Post muhabiri Cemal Kaşıkçı’nın öldürülmesi olayında da rol oynadı.
İlk etapta, baskıcı rejimlerde kullanıldığı varsayılıyordu. Ancak, Polonya örneği, bunun çok daha geniş kapsamlı kullanıldığını gösteriyor.
AB üyesi Polonya da dahil oldu
Polonya’da, iktidardaki Hukuk ve Adalet’in lideri Jaroslaw Kaczynski, birçok ülkedeki gizli servislerin suç ve yolsuzlukla mücadele için Pegasus yazılımını kullandığını belirterek, “Polonya servislerinde bu tür bir araç olmasaydı kötü olurdu” demişti.
Polonya’daki iddialar, casus yazılımın sadece baskıcı rejimlerde değil, Avrupa Birliği üyesi bir ülkede de bunun yaşanabileceğini gösteriyor.
Şirket ABD’de kara listede
ABD Ticaret Bakanlığı, Kasım ayında NSO’yu kara listeye almıştı. Konuya ilişkin açıklamada, yazılımın baskıcı yabancı hükümetlere satıldığında “kurallara dayalı uluslararası düzeni” tehdit edeceği belirtilmişti.
Bu karar, aynı zamanda, Amerikan şirketlerinin NSO’ya teknoloji satışına da yasak getiriyor.
