Dünyanın birçok köşesine seyahat etmiş bir kişi olarak benim ‘cennet’ tanımıma uyan birinci ülke Küba’dır.
Bu seyahatin üzerinden 15 sene geçmesine rağmen neden aklıma şimdi düştüğüne gelince; kirlenen, bozulan dünyayı ve ülkemizdeki hızlı betonlaşmayı gördükçe hâlâ kendisini koruyabilen Küba’yı anmamak elde değildi.
Üstelik efsane lider Fidel Castro’nun 1. ölüm yıldönümü de vesile oldu.
Kaliteli parasız eğitim, dünyanın en ileri tıp imkânları eşliğinde parasız sağlık hizmeti, sıfır işsizlik, vatandaşlarına sunduğu standart desteklerden bazıları.
Dışarıdan bakarken mutsuz insanlar ülkesi olduğunu duyup üzülüyorsunuz, içlerine girince ise gülümsemenin eksik olmadığı yüzleri görüp şaşırıyorsunuz.
Dans ve müzik sokaklara taşıyor. Elbette vatandaşın kısıtlı imkânları sebebiyle evlerde bakım sorunu var. Ancak o eski görünümü bile bilhassa Havana’ya o kadar çok yakışıyor ki…
O eski sütunlu yapıları, görgüsüz camdan ucubelere tercih ederim. İnsanların marka giysileri yok ama yine de şık ve bakımlılar. Bunu yıllar önce ‘Sovyetler Birliği’ zamanında Moskova’da da görmüştüm. Metroda, tertemiz ama çok eski bir palto içindeki bir beyefendi kitap okumaktaydı. İneceği istasyona geldiğinde yine çok yıpranmış bir çantaya (deri değil) kitabını yerleştirip, inip gitmesini arkasından ilgiyle izlemiştim. Kıskanılacak kadar mağrur ve özgüvenli, aynı ölçüde de nezaketliydi. Evet benzer örnekler Küba’da da karşıma çıktı. Ve bir kere daha inandım ki; insanın üzerinde taşıdığı parasal değerler yerine onu taşıyan gövdenin kalitesi önemlidir.
Ya yaşamsal değerler…
Tropikal iklimi, yemyeşil ormanları ve tamamı organik tarım ortamı ise onlara tabiatın sunduğu ama insanın da özenle koruduğu nimetlerdi.
Başarılı oldukları konular mı?
Sanat ile ilgilenmeyen tek fert yok. Zira eğitim alt yapısının istisna tuttuğu kimse yok. Her kişi bir sanat dalı ile ilgilenmek zorunda. Ressamları, heykeltıraşları bunun için ünlü. Müzikte tek geçerim. En başarılı Jazz Grupları orada. İsterseniz 10 dolar verip yerinde izleyin, isterseniz yandaki parka oturup bedava dinleyin. Gençler için diskotek sokakla birleşmiş zaten.
Spordaki başarıları birçok kapitalist ülkeyi kıskandırıyor. Demek ki sadece paranın hükmü geçmiyor.
Tıpta tartışılmaz üstünlükleri var. İspatı da yaşlı nüfusları. 100 yaş civarında binlerce insan var. Dünyanın her yerinden hastalar tedavi olmaya, öğrenciler tıp okumaya geliyorlar Küba’ya.
Elbette ekonomik zorluklar var. Ancak buradan soruyorum; hayatınızda ilk 2 sıraya neleri koyarsınız?
Sağlık ve eğitimi değil mi?
Her vatandaş için aynı kalitede ve parasız. Dünyanın her yerinde cebi dolu olan azınlığı fazla ilgilendirmeyen bu konular yine aynı yerlerdeki çoğunluk için nimettir.
Havana’nın arka sokaklarını gezip, “burası cennet değil, hapishane” diyen, fuhuşa dikkat çeken görüşlere rastlayıp şaşırmamak da elde değil.
Aynı manzaraları Paris’in, Londra’nın merkezinde, Amsterdam’ın arka sokaklarında görmüyor muyuz?
Elbette çok para kazanmak ve zengin olmak için karşı kıyıya kapağı atıp Florida’daki tatlı hayata karışmak isteyenler de var.
Her iki tarafta da en az 15 gün geçirmiş bir kişi olarak empati kuruyorum. Eğer yaşamak için bir seçim yapmam gerekseydi; kapitalist sistemin avantajlarını herkes gibi reddedemesem de, sağlıklı hayatın devamı için ikametgâhım mutlaka Küba olurdu. Zira Florida’da yaygın olan, şiddet, hırsızlık, cinayet, çocuk istismarı, tecavüz ve dolandırıcılık gibi suç unsurları Küba’da yok.
Daha ne olsun?
İstakozu, balığı, tropik meyveleri bol ve bedava. Trafik keşmekeşi yok. Sonra herkesin birden mutlu olduğu bir ülke var mı? Hayata nasıl baktığınızla da ilgili olan bir tercihtir bu.
Varadero, Santa Clara, Trinidad diğer önemli şehirleri ama tamamını içinize sindirmek için 1 ay yetmez. Hepsinin benzer tarafları, yeşillikler içindeki yerleşim yerleri oluşlarıdır. Tarih içinde yolculuk yaptığınızı hissettiren, bozulmamış yapıya sahip şehirler ve sokaklarda dolaşan 50-60 yaşını geçmiş birbirinden güzel arabalar ortak aksesuarlarıdır.
Betona boğulmayan yeşile, bizden daha hasret bir millet herhalde yoktur.
Bizdeki benzer cennet Karadeniz Bölgesinde bulunuyordu ama o da kaybedilmek üzeredir. Trabzon, Rize çevresini 10 yıl öncesi ile karşılaştırınca tanıyamamak bir yana, Ayder yaylasına kondurulan ucubeler zaten haber olmuş durumda. Daha geniş bilgi edinmek isteyenlere Orhan Aydın’ın “Oy gidi Karadeniz” başlıklı yazısını tavsiye ediyorum.
Marmara Bölgesi kaybedileli yıllar olsa da, halkın nefes aldığı adalar da tamamen betona terk edilmek üzeredir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Adalar Belediyesi’nin onayladığı yeni imar planı Koruma Kurulu’ndan geçerse, adaların nüfusu 14 binden 76 bine çıkacak. Üstelik planda onca tescilli yapı, arkeolojik ve doğal sit alanıyla ilgili de bir not bulunmuyor. Dahası da var. Kıyı Kanunu gereği, kıyı kenar çizgisine 50 metre mesafeye kadar ki yapılaşma yasağı dikkate alınmadığından, bizim adalarda kıyıların imara açılması tehlikesi de baş gösteriyor.
İşte Küba dâhilinde böyle teşebbüsleri değil hayata geçirmek, akıldan bile geçirmeye kimse cesaret edemiyor.
