Ajans Bizim – Faslılar, derinleşen ekonomik sıkıntılar ve tarım krizinin ortasında, Kral 6. Muhammed döneminde ilk kez, hayvan kurban etme ritüeli olmadan Kurban Bayramı’nı kutluyor.
Yedi yıllık kuraklığın ardından Fas’ın koyun sürüsü yüzde 38 azaldı ve bu da koyun fiyatlarını önemli ölçüde artırdı. Geçen yıl fiyatlar kilo başına 600 dolar veya 7-7,5 dolara ulaştı.
Öte yandan, 2025 yılında krallığın asgari ücreti aylık 3.100 dirhem (335 dolar) olacak, bu da koyun fiyatlarını birçok kişi için ulaşılmaz hale getirecek.
Buna yanıt olarak, Kral 6. Muhammed Şubat ayında İslam İşleri Bakanı tarafından okunan bir mektupta, ailelerin bu yıl koyun kesmekten “kaçınmaları” ve kralın halk adına “sembolik olarak” kurbanını keseceğini duyurdu.
Mektupta, “Bu zor koşullar altında bayram kurbanını kesmek, halkımızın büyük bir kısmına, özellikle de geliri kısıtlı olanlara gerçek zarar verecektir” denildi.
Böyle bir açıklama, benzer nedenlerle veya 1963’te komşu Cezayir ile yaşanan Kum Savaşı’nın ardından bayram kurbanını üç kez iptal eden önceki Kral Hassan’ın hükümdarlığı döneminden beri yapılmamıştı.
Fas’ta kral, devletin en yüksek otoritesine sahip. Sadıkların Komutanı (Amir al-Muminin olarak bilinir) olarak, dini faaliyetler de dahil olmak üzere tüm kararlar konusunda önceliğe sahiptir.
‘Mağdurların yükünü hafifletecek’
Faslı ekonomist ve özel bir izleme kuruluşu olan Hükümet Eylemleri Gözlemevi’nin direktörü Muhammed Jadri, Kurban Bayramının iptal edilmesinin genel olarak faydalı olabileceğine inanıyor.
Middle East Eye’a konuşan Jadri, “Bugün birçok vatandaşın satın alma gücünün ciddi şekilde azaldığını biliyoruz. Bu nedenle, Kurban Bayramı’nın iptal edilmesi bu kişilerin mali kaynaklarını harcamaktan kurtarabilir” dedi.
Kurban Bayramının iptal edilmesi, “geçen yıl başı 500 ila 600 doları aşan rekor seviyelere ulaşan hayvan fiyatları nedeniyle mağdur olanların yükünü hafifletecektir” diye ekledi.
Ekonomist, küçük çiftçiler ve tarım işçilerinin kraliyet kararnamesinden en çok etkilenecek kesim olacağını belirterek, “Kırsal topluluklar, özellikle kurak tarım yıllarında Kurban Bayramı dönemine büyük ölçüde bağımlıdır. Çoğu kişi için bayram, tarım ve mahsul üretimindeki kayıpları telafi etme fırsatıdır“ dedi.
En az 230 baş hayvan kesilmeyecek
Jadri, “Hayvancılık nüfusumuzun 2027’den önce tamamen toparlanması beklenmiyor, bu nedenle bu yıl koyun kesilmemesi ulusal sürülerin toparlanmasına yardımcı olabilir” dedi.
Kralın açıklamasına yanıt olarak, hükümet tarım işçilerine yardım etmek için bir girişim başlattı.
Tarım Bakanı Ahmed El Bouari 22 Mayıs’ta düzenlediği basın toplantısında, hükümetin sektörü yeniden yapılandırmak ve 50.000 hayvancılık çiftçisinin borcunu silmek için 700 milyon dirhem (76,5 milyon dolar) ayırmayı planladığını söyledi.
Borç affından yararlanacakların yüzde 75’ini küçük ölçekli çiftçiler oluşturuyor.
El Bouari, dişi hayvanların da kayıt altına alınacağını ve kesimden alıkoyan çiftçilere 400 dirhem (43 dolar) tazminat ödeneceğini de sözlerine ekledi.
Ülkede normalde her bayramda 230.000 baş hayvan kesiliyordu. Bu dönem bu yaşanmayacak.
Eşitsizliklere dikkat çekmek
Kralın kararını akıllıca bir önlem olarak gören Faslılar çoğunlukta olsa da, hükümdara yönelik kamuoyu eleştirisinin nadir olduğu bu ülkede, maddi imkânları olanlar bu kararı aşmanın yollarını buldu.
Kazablanka ve diğer büyük şehirlerdeki mezbahalar birkaç gündür yoğun bir şekilde çalışıyor. Koyun yetiştiricileri ve aracılar, hayvanlarını satmayı planladıkları haftalık pazarlara getirilen kısıtlamaları aşmak için resmi olarak onaylanmış mezbahaları kullandıkları bildiriliyor.
Bunun sonucunda, koyun satış pazarlarında polis denetiminin artırılması gibi bazı kısıtlamalar getirildi, ancak saraydan tam bir yasak getirilmedi.
