Bu hafta Polonya’dayız. Bir değişiklik yaptık, Polonya’da en rekabetçi ve en güçlü iki zincir (Lidl ve Biedronka) ile değil Kaufland ile fiyat kıyaslaması yaptık. Netice fazla değişmedi. Fiyat farkımız diğer kıyaslama yaptığımız ülkelere göre biraz azaldı ama en pahalı olma özelliğimizi koruduk.
Ülke idari olarak ‘voyvodalık’ (eyalet) sistemiyle yönetiliyor ve toplam 16 voyvodalıktan oluşuyor. Polonya 1999’dan beri NATO ve 2004’ten beri AB üyesidir. Ayrıca Schengen Bölgesi’ne dahildir, bu da AB içinde serbest dolaşımı kolaylaştırıyor. İşte feraha ermeleri bu kadar yeni…
Oysa 1989’da Berlin Duvarı yıkıldıktan sonra, Polonya alt-orta gelirli ülkeler arasında sürünüyordu ve enflasyon da yüzde 900’dü. Bugün ise Polonya ekonomik üretimi 1 trilyon doları aşan uluslardan oluşan trilyonerler kulübünün en yeni üyesidir. İyi eğitimli iş gücü ve 38 milyonluk geniş tüketici pazarı da başarısına katkı sağladı. (Forbes)
Buna rağmen Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesinden bu yana temelde ekonomide biraz gerileme söz konusudur. Zira Rusya’ya yaptığı ihracat azalmış, aynı ülkenin doğal gaz akışını kesmesi ile de enerji maliyetleri artmıştır. Polonya’ya yerleşen bir milyondan fazla Ukraynalı mülteci yük olmak yerine kaliteli iş gücüyle vergi akışına katkı sağlamışlardır. Bu da işin iyi tarafıdır.
Bizimle ilişkilerine gelince; Polonya’ya ihracatımızda 145.4 milyon dolarlık büyüklüğü ile 3. sırada taze ve kurutulmuş meyve yer almaktadır (Ticaret Bakanlığı). Fiyat farklarına bakarken bunun da dikkate alınması isabetli olur.
İşte böyle bir ülke ile fiyat kıyaslaması yaptık.
- Bizdeki fiyatlar 8 Aralık 2025 tarihinde Carrefoursa’dan alınmıştır. Kaufland fiyatları ise 20 gün önce Barış Kabakulak çekimleri ile kurumsal siteden aktarılmıştır. Yıllık enflasyonu % 2,4 olan bir ülkenin 20 günlük fiyat değişikliği yok denecek kadar azdır.
- Listenin birinci sütununda Polonya fiyatları Zloty cinsinden, ikinci sütunda Polonya fiyatları TL’ye çevrilmiş şekilde, üçüncü sütunda da ülkemiz fiyatları yer almaktadır. Güncel kurdan, 1 Polonya Zloty = 11.72 TL’dir.
- Alışveriş tutarları arasındaki kıyaslamada döviz bazında yüzde 13 pahalıyız. Listedeki 26 üründen 12’sinde biz, 14’ünde onlar daha ucuzdur.
- Listede yer alan 10 meyve sebze ülkemizde üretilmesine rağmen, birçoğunu ithal eden Polonya ile arayı yine de kapatamamışız. Düşündürücüdür!
- Elma ülkesi olmamıza rağmen 90 TL’nin altında fiyatımız yoktur. Narenciye ülkesi olmamıza rağmen, Polonya’nın ithal ettiği greyfurt ve portakal fiyatlarıyla neredeyse aynı seviyedeyiz. Muz yetiştiren bir ülke olarak, Polonya’nın ithal ettiği üründen daha düşük yerli muz fiyatımız yoktur. Buğday ülkesi olarak baget ekmek fiyatımız 3 katıdır. Normal ekmek de öyle.
- Küresel markalara bakacak olursak; kahvede yüzde 38, enerji içeceğinde yüzde 22 daha pahalıyız. Bu fiyat şişmesinin ithalatçıdan mı, yoksa perakendeciden mi kaynaklandığı izaha muhtaçtır.
- Polonya nüfusu 2025 yılında 38 milyon, kişi başına düşen milli geliri ise 24.933 dolardır (2024). İşsizlik oranı sadece yüzde 2.9’dur.
- Polonya net asgari ücreti 2025 yılında 3.510 zloty (41.137 TL) ve 830 euro karşılığıdır. Yanına elbette bizim 446 euro (22.104) olan net asgari ücretimizi de koymamız gerekiyor. Ancak fark bu kadar da değildir. Polonya’da asgari ücretli sayısı 1.5 milyon iken, bizim asgari ücretli sayımız 11,2 milyondur. Bunun yanında 21 AB ülkesindeki asgari ücretli sayısı 12.8 milyondur (Eurostat ve DİSK). Yani ülkemizde asgari ücretin bir tık üzerinde ücret alanları da eklersek, bu konuda AB’yi geçeriz. Görüldüğü gibi diğer ülkelerin asgari ücretli sayısı sembolik düzeyde kalmaktadır ve kıyaslamayı yetersiz kılmaktadır.
- Bu durumda bile bizim asgari ücretlimiz, geliri kendisinden yüzde 86 fazla olan Polonya vatandaşına göre aynı alışverişe döviz bazında yüzde 13 daha fazla ödemektedir.
- Polonya vatandaşı bu alışverişi 1 ayda 12 defa tekrarlayabilirken, bizim vatandaşımız aynı alışverişi 1 ayda 5.5 defa tekrarlayabilmektedir.
- Bu çalışmada dikkate aldğımız güncel kurlar; 1 Euro = 49.60 TL, 1 Zloty = 11.72 TL, 1 Euro = 4.23 Zloty şeklindedir.
- Eğer her iki tarafın da gelir ve fiyat seviyeleri benzerlik gösterseydi, bizdeki alışverişin tutarı 3.935 TL yerine 1.872 TL olmalıydı. Veya 3.935 TL’lik alışverişi yapan vatandaşımızın geliri 47.220 TL olmalıdır.
Sonuç olarak; sorunumuzun sadece yüksek enflasyon olmadığını, bu ortamı avantaja çevirmek isteyenlerin de varlığını yıllardır seslendiriyorum. Fırsatçı enflasyonu üzerinde boşuna durmuyorum. Bugüne kadar çok fazla örnek verdim. Bu yazıyı da boş geçmeyelim…
Küresel bir markanın birebir aynı ürününün (500 ml duş jeli) piyasada 204,89 TL’ye satıldığı yer de var, normal fiyatı 99.90 TL duyurup, indirimli olarak 59,90 TL’den satan (9-22 Aralık inserti ile) satış noktası da var. Bu markanın aynı ambalajda, içlerinde fiyatı 300 TL’yi aşan daha onlarca çeşidi de bulunuyor. Amaç tüketicide kafa karışıklığı yaratmak olsa da; bahsettiğim bu değildir, yan yana getirdiğim aynı iki ürün arasındaki farktır. Ben şimdiye kadar hiçbir gelişmiş ülkede, hiçbir üründe 3.5 kata varan fiyat farkına rastlamadım. Eminim markayı yönetenler de rastlamamışlardır. O zaman bize bu farkı izah etmeliler. Zira piyasa fiyat istikrarını korumak markanın sorumluluğundadır. Bunu sağlayamıyorsa, ya müşteriler arasında uyguladığı fiyat makası çok geniştir ya da bu istikrarın bozulmasına göz yummaktadır. Olaya hangi açıdan bakılırsa bakılsın ortada ‘fiyatlamada davranış bozukluğu’ vardır. Bu da ilk fırsatta ele alınması gereken ayrıntılı bir konusudur.
