Türkiye, 857 milyar dolar GSYH’si ile dünyanın 17. büyük ekonomisidir. 2016 yılı milli gelirimiz olan bu rakamı nüfusumuza bölünce de (857 milyar dolar / 79.8 milyon kişi= 10.740 $ ) başka bir tablo ile karşılaşıyoruz. Zira kişi başı gelirdeki yerimiz 66. sıradır.
Aradaki bu uçurumun bize ne ifade ettiğini iyi anlayabilmemiz için diğer endeksler bize yardımcı olabilecektir.
Aradığımız cevap; eve giren para mı önemlidir, yoksa refahımız için bu kaynak hepimize yetecek midir ve artırabilmemiz için ne kadar ümitli olabiliriz?
Değişik kurumlar tarafından raporlanan bu endekslerin çoğu TÜİK kaynaklıdır. Demek ki doğruluğu teyit edilmiştir. Diğer kaynaklardan elde edilenler ise yine saygın kuruluşların elinden çıkmıştır. Şimdi özet olarak tek tek inceleyelim.
– Bilgi ve İletişim Teknolojileri Gelişmişlik Endeksi 2017:
(Kaynak: TÜİK / Yayımlayan Kuruluş: ITU- BM Uluslararası Telekomünikasyon Birliği)
Endeks, BİT alanındaki gelişmeleri gözlemlemek ve ülkeler arasında karşılaştırma yapmak amacıyla sıralama yapmaktadır. 176 ülkenin yer aldığı endekste Türkiye 67. sırada yer almaktadır. İlk 3 sırada İzlanda, Güney Kore ve İsviçre vardır.
– Küresel Rekabet Endeksi 2017:
(Kaynak: TÜİK / Yayımlayan Kuruluş: Dünya Ekonomi Forumu)
Endeks, ülkeleri rekabet güçlerine göre sıralamaktadır. Türkiye 137 ülke arasında 53. sıradadır. İlk 3 sırada İsviçre, ABD, Singapur, son sırada Yemen vardır.
– Ticareti Kolaylaştırma Endeksi 2016:
(Kaynak: TÜİK / Yayımlayan Kuruluş: Dünya Ekonomik Forumu)
Endeks, ülkelerin dış ticarete konu olan malların serbest dolaşımını hangi ölçekte kolay hale getirdiğine göre sıralamaktadır. Türkiye 136 ülke arasında 59. sırada yer almaktadır. İlk 3 sırada Singapur, Hollanda ve Hong Kong, son sırada Venezuela bulunmaktadır.
– İklim Değişikliği Performans Endeksi 2017:
(Kaynak: TÜİK / Yayımlayan Kuruluş: Germanwatch -Sivil Toplum Örgütü)
Endeks, ülkeleri iklim değişikliği konusundaki çabalarına göre sıralamaktadır. Türkiye, küresel CO2 emisyonlarının yüzde 90’ından fazlasını oluşturan 56 ülke arasında 47. sırada yer almaktadır. İlk 2 sırada İsveç ve Litvanya, son sırada Suudi Arabistan yer almaktadır.
– Enerji Mimarisi Performans Endeksi 2017:
(Kaynak: TÜİK )
Farklı ülkelerin verime yönelik özel göstergeleri kullanılarak enerji sistem performansları ölçülmektedir. Türkiye, 127 ülke arasında 41. sırada yer almaktadır. İlk 3 sırada İsviçre, Norveç ve İsveç bulunmaktadır.
– E- Devlet Kalkınma Endeksi 2016:
(Kaynak: TÜİK / Yayımlayan Kuruluş: UNPAN- BM Kamu Yönetim Ağı)
Endeks, bilgi iletişim alanlarında çeşitli alt yapısal gelişmeler ve vatandaşların bilgi ve iletişim teknolojilerine uyumunu gösteren bir ölçme endeksidir.
Türkiye, 193 ülkenin yer aldığı endekste 68. sıradadır. İlk sırada İngiltere, son sırada Somali bulunmaktadır.
– Açık Pazar Endeksi 2017:
(Kaynak: TÜİK / Yayımlayan Kuruluş: ICC- Uluslararası Ticaret Odası)
Endeks, ülkeleri ‘ülke pazarına giriş kolaylığı’na göre sıralamaktadır. Türkiye, 75 ülke arasında 53. sırada yer almaktadır. İlk 2 sırada Singapur, Hong Kong, son sırada Venezuela bulunmaktadır.
– Bütçe Şeffaflığı Endeksi 2015:
(Kaynak: TÜİK / Yayımlayan Kuruluş: IBP- Bütçe ve Politika Öncelikleri Merkezi)
Endeks, ülkeleri bütçe hazırlama ve uygulama süreçlerindeki şeffaflıklarına göre sıralamaktadır. Türkiye, 102 ülke arasında 40. sırada yer almaktadır. İlk 3 sırada Yeni Zelanda, İsveç ve Güney Afrika, son 3 sırada Myanmar, Katar ve Suudi Arabistan bulunmaktadır.
– Ölümlü İş Kazaları:
(Kaynak: ILO- Uluslararası Çalışma Örgütü)
Avrupa’da birinci, dünyada üçüncü sıradayız. Bazı endekslerde birinci olmak, sonuncu olmakla eş değerdir. Örneğin dünyada bizden daha fazla ölümlü kaza El Salvador ve Cezayir’de gerçekleşmektedir. Başka yok. Zira her sene iş başında kaybettiğimiz işçi sayısı bin kişinin üzerindedir.
– Gelir Dağılımı Adaletsizliği 2013 Raporu:
(Kaynak: OECD)
Türkiye Avrupa’da en adaletsiz gelir dağılımında birinci, 34 OECD ülkesi arasında ise beşinci sıradadır. Türkiye’de en zengin yüzde 10’luk kesim ile en yoksul yüzde 10’luk kesim arasındaki gelir uçurumu 12.6 kattır. Daha adaletsiz gelir dağılımına sahip 2 ülke ise Meksika (30.5 kat) ve Şili (26.5 kat) dir.
– Daha İyi Yaşam Endeksi 2017:
(Kaynak: TÜİK / Yayımlayan Kuruluş: OECD)
Endekste, OECD’ye üye 35 ülkeye ilaveten Brezilya, Rusya, Güney Afrika yer almaktadır. Endeks, ülkelerin yaşam kalitesi ölçümlerini ve karşılaştırmalarını içermektedir. Hane halkı mali zenginliğinde, Türkiye OECD ülkeleri arasında son sıradadır. ABD ilk sıradadır. Yaşam memnuniyetinde, Türkiye 34. sıradadır.
İlk 2 sırada Danimarka ve Finlandiya vardır. Çok uzun çalışanlar göstergesinde Türkiye yine son sırada yer almaktadır.
– Dünya Ekonomik Özgürlük Endeksi 2017:
(Kaynak: TÜİK / Yayımlayan Kuruluş: Fraser Enstitüsü)
Endekste, ülkeler sıralanırken, ekonomik özgürlüğü destekleyen politikaları baz alan ölçütler kullanılmaktadır. 159 ülkenin yer aldığı endekste, Türkiye 81. sırada yer almaktadır. İlk 3 sırada Hong Kong, Singapur, Yeni Zelanda, son sırada Venezuela bulunmaktadır.
– Sefalet Endeksi:
(Kaynak: ABD’li finansal yayıncı kuruluş Bloomberg)
İşsizlik ile yüksek enflasyonun bir arada yaşanması sefalet puanını artırıyor. Bu da ülkelerin ekonomik maliyetini artırıyor. Türkiye, 65 ülke arasında sefalet puanı en yüksek 6. ülkedir. Bizden daha kötü durumdaki 5 ülke sırasıyla Venezuela, Güney Afrika, Arjantin, Ukrayna, Yunanistan’dır. İflasın eşiğinden dönen Yunanistan bir üstümüzde, iç savaşta ülkenin önemli bir bölümünü kaybeden Ukrayna 2 üstümüzdedir.
– Yolsuzluk Algısı Endeksi 2016:
(Kaynak: Uluslararası Şeffaflık Örgütü)
Dünyada 176 ülke içinde 75. sıradayız. İlk iki sırada Yeni Zelanda ve Danimarka, son 2 sırada Somali ve Kuzey Kore var.
– Basın Özgürlüğü Endeksi 2017:
(Kaynak: Sınır Tanımayan Gazeteciler)
Türkiye, 180 ülke arasında 155. sıradadır. Son 12 yılda 56 basamak düşüş var. İlk 2 sırada Norveç ve İsveç, son 2 sırada Eritre ve Kuzey Kore var.
– İnsani Gelişme Endeksi 2016:
(Kaynak: TÜİK / Yayımlayan Kuruluş: BM Kalkınma Programı)
Bu endeks, insani gelişmenin üç temel boyutu olan ‘uzun ve sağlıklı bir yaşam’ı,
‘bilgiye erişim’i, ‘insana yakışır yaşam koşulları’nı kapsamında ele alarak ölçen bir endekstir. Türkiye, 188 ülke arasında 71. sıradadır. İlk 3 sırada Norveç, Avustralya ve İsviçre var.
– Eğitim Kalitesi Sıralaması 2015:
(Kaynak: IEA- Eğitim Başarısını Değerlendirme Kuruluşu)
Türkiye’nin de üyesi olduğu bu örgüt, 3 yılda bir Uluslararası Öğrenci Başarısını Belirleme Programı (PISA) sonuçlarını açıklıyor. En son uluslararası eğitim değerlendirme testi, 72 ülkede 15 yaşındaki 540 bin öğrenci arasında 2015 yılında yapıldı ve açıklandı. Türkiye, 72 ülke arasında 50. sırada yer aldı. Araştırma sonuçlarına göre Singapur, Japonya ve Estonya ilk 3 ülke oldu.
– Küresel Cinsiyet Uçurumu Endeksi 2017:
(Kaynak: TÜİK / Yayımlayan Kuruluş: Dünya Ekonomik Forumu)
Endeks, cinsiyete dayalı ayrımların büyüklüğüne göre sıralama yapar. 144 ülkenin yer aldığı endekste Türkiye 131. sırada yer almaktadır. İlk sırada İzlanda, son sırada Yemen bulunmaktadır.
Yukarıdaki endeks sonuçlarından görüleceği gibi, en başarılı ülkeler hemen hemen aynıdır ve ortak özellikleri de büyük ekonomi olmamalarıdır.
Singapur, İsveç, Yeni Zelanda, Hong Kong, Norveç, İzlanda ve Danimarka ilk 20 ekonomi içinde olmasalar da endekslerde hep en başlardalar.
İlk 20’ye son sıralardan giren İsviçre, kendisinden önceki 18 ülkeden daha yüksek performans ile endekslerdedir. İlk 20’de bulunmasına rağmen sadece petrole dayalı ekonomisiyle bu endekslerin sonlarında yer alan Suudi Arabistan’da düşündürücü bir örnektir. Zira petrolün olmadığı sahnenin sonucu bellidir.
Hindistan 2,25 trilyon dolarlık milli geliri ile dünyanın 7. büyük ekonomisidir ama kişi başı geliri sadece 1.725 dolardır. İnsani Gelişme Endeksindeki yeri ise 188 ülke arasında 130. sıradır.
Peki böyle bir sonuç, bu ülke insanına kendi derdini unutturup ülkesi adına sevinmesini sağlayabilir mi?
Hiç şüphe yok ki bütün dünya vatandaşları; büyük ekonominin mutsuz insanları olmak yerine, ekonomileri küçük de olsa insanca ve hakça bir yaşamın mensubu olmak isterler.
