“Sabiha Gökçen Havalimanı’nda 1 litre su 380 TL” haberine şaşıranlara sormak gerekiyor; yeni mi haberiniz oldu?
Üstelik sadece su da değil, yeme-içme her şey şehir içindeki fiyatın 3 ila 7 katı…
Avrupa’da ise şehir içi – havalimanı fiyatları ya aynı ya da en fazla yüzde 30 farklı…
Örneğin, Budapeşte – İstanbul Havalimanları arasındaki fark euro bazında bizde yüzde 130 daha pahalı…
Fahiş fiyatın rekor kırdığı ülkemizde yıllardır her gün başka bir örnek sunuyoruz. Yolu sık sık İstanbul veya Sabiha Gökçen Havalimanı’ndan geçen vatandaşlarımız için bu bir sürpriz olmamalı. Bir yıl önce İstanbul Havalimanı’ndaki fahiş fiyatları yurt dışı ile kıyaslamalı olarak verdiğimizde fazla şaşıran olmamıştı. Tersine, “havalimanlarında kiralar yüksek, bunu karşılamak için fiyata yansıtıyorlar” savunması duymuştuk. Sanki pazar yerinde tezgâh kiralayanla, hiç masrafı olmayan seyyar satıcıyı kıyaslıyorlar. Onları bile belediye zabıtası kovalıyor…
Kaldı ki aşağıdaki örnekte görüleceği üzere döviz bazında yatırımın ve kiraların bizden yüksek olduğu (veya öyle olması gerektiği) zengin Avrupa ülkelerinde ve ABD’de aynı tuhaflıklara hiç rastlanmıyor…
İsviçre Avrupa’nın en pahalı ülkesidir. Haliyle orada kiralar da yüksektir. Fotoğrafta görüldüğü üzere orada, 1 litre suyun fiyatı 1 Euro iken, bizdeki fiyatı 7 Euro’dur. Üstelik Zürih Havalimanı su fiyatı, bizdeki market fiyatının bile (39,50 TL) ancak yüzde 40 üzerindedir. Kuvvetle muhtemel Zürih Havalimanı’ndaki fiyat bir İsviçre market fiyatı ile de hemen hemen aynıdır.
Kolay kabullenmek mümkün mü; 1 Euro nerede, 7 Euro nerede?
Yani fahiş fiyatın seviyesi iyi anlaşılsın diye söylüyorum; suyun fiyatı Zürih fiyatının 7 katı iken, bizim market fiyatlarının da yaklaşık 10 katıdır.
Düşünebiliyor musunuz; bir yudum su içmek için ülkenin en büyük banknotundan 2 adet vermek zorundasınız. İnanın bunun bir yabancı tarafından anlaşılabilmesi hiç kolay değildir.
Havalimanlarında bulunma (bekleme) süresi asgari 2-3 saattir. Eğer güvenlik kontrolünden geçmişseniz, tekrar dışarı çıkma imkânınız ve başka alternatifiniz kalmadığından fırsatçıların eline düşme ihtimaliniz artıyor.
Bazı gazetelerde, havalimanlarındaki yeme-içme işletmelerine yönelik “Denetim Çağrısı” yapıldığını görüyorum. Bunun da gülümseten bir çağrı olduğunu rahatça söyleyebilirim. Zira denetime ne gerek var; her şey apaçık ortada, “Üzüm üzüme baka baka kararmış” durumdadır. Belki de en gözü karayı seçmek için böyle bir çalışma uygun olabilir!
Bunun en büyük nedeni, havaalanı gibi kapalı bir alan içinde yolcu sayısının sınırsız (çünkü sürekli artıyor), alternatif marka sayısının ise sınırlı olması, rekabeti azaltarak fiyatları kontrolden çıkartıyor. Yani serbest piyasa koşulları işlemiyor. Devreye vicdan farkı da girince böyle oluyor.
İşin maddi tarafı dışında, manevi kısmı da fazla ilgi çekmiyor
Oysa su, insan vücudunun düzgün çalışması ve yaşamın sürdürülebilmesi için hayati öneme sahip vazgeçilmez bir kaynaktır. Yani en temel ihtiyaç maddesidir.
Türk kültüründe su, sadece hayat veren bir doğa elementi değil; kutsallık, temizlik, bereket ve saygı ifade eden bir semboldür de…
“Su küçüğün, sofra büyüğün”, “Su gibi aziz ol” atasözleri boşuna hayatımıza girmemiştir. Türk- İslam mimarisinin en önemli unsurlarından biri sokak çeşmeleridir. Yol kenarlarına, meydanlara yaptırılan “hayrat” çeşmeleri, gelip geçenin su içmesi ile kazanılacak sevapların bir ifadesidir.
Geldiğimiz noktayı daha iyi ifade etmesi bakımından sunmak istedim…
Sonuç olarak; kendi vatandaşına bunu reva görenlerin, turiste neler yapabileceklerini gözde canlandırmak hiç zor olmasa gerek…
Kaldı ki, tatil yörelerindeki çarpıklıkları da canlı örneklerle sık sık ortaya koyuyor ve turisti elde tutmanın zorluklarından bahsediyorum.
Türkçe bilen bir kadın turist iki hafta önce İstanbul Havalimanı’nda çektiği video ile aşağıdaki fiyatları gösteriyordu. Çekime engel olunmasından da şikayetçiydi.
Turistin ağır yorumlarını buraya taşıyamıyorum ama cevap beklediği soruyu aktarıyorum. “ABD, İngiltere ve diğer ülkelerin havalimanlarında fiyatlar makul, neden burada bu kadar pahalı?” diye soruyor.
İlk verdiği fiyat adedi 7 Euro olan (392 TL) içli köfte. Araştırdım, bizim şehir içindeki restoran ve kafelerde adedi 90-110 TL aralığındadır.
İkinci ürün 4 parça tavuk ve patates (içecek yok). Fiyat 21 Euro (1.176 TL).
Şehir içindeki fiyatı 380 TL (6,8 Euro).
Üçüncü ürün, 1 havuç dilim baklava ve fiyatı da 12 Euro (672 TL). Şehir içindeki tatlıcılarda fiyat 160-180 TL (ortalama 3 Euro).
Artık bizler alıştığımız için öncelikle turistin sorusuna cevap verilmesi daha isabetli olur. Zira sosyal medya üzerinden bu görüntüler (ve onlarcası) o kadar hızlı yayılıyor ki, hiçbir reklam bütçesi bu olumsuz algıyı gidermek için yeterli olamaz.
10 kat fiyata (markete göre) su satmak artık gözü karalıkta gelinen noktayı gösteriyor. Yani dünyanın en pahalı havalimanı fiyatlarına sahip olduğumuz belli de, sadece “hangi ürün daha fazla fark atıyor?” sorusu araştırılmaya değerdir. Şimdilik rekor ‘su’dadır!
