Ajans Bizim – Fransa Güzel Sanatlar Akademisi, üyesi Fransız-Brezilyalı fotoğrafçı Sebastiao Salgado’nun 81 yaşında vefat ettiğini duyurdu.
Ailesi tarafından yapılan açıklamada ise, “Dünyayı durmaksızın dolaşan bir fotoğrafçı olarak 2010 yılında +Genesis+ projesi kapsamında Endonezya’da sıtmanın özel bir türüne yakalandı. On beş yıl sonra, bu hastalıktan kaynaklanan komplikasyonlar ağır lösemiye dönüştü ve hayatını kaybetti” dendi.
Brezilya Devlet Başkanı Lula, “dünyanın gelmiş geçmiş en büyük ve en iyi fotoğrafçılarından biri” olan yurttaşı Salgado’yu saygıyla andı.
Paris’te bulunan Avrupa Fotoğraf Evi de, Salgado’nun “dünyaya bakışımızı değiştirmeye yardımcı olan nadir grafik gücüne sahip güçlü, derinden bağlı görüntüleri” için saygılarını dile getirdi.
Fotoğrafçı dostlarından olan Amerikalı Steve McCurry, Instagram’da, onun “vizyonunu ve insanlığını” överek, “O sadece insanlık durumunu benzersiz bir derinlikle belgelemekle kalmadı, aynı zamanda ağaçlandırma çalışmalarıyla gezegenin kurtarılmasına da yardımcı oldu (…)” diye yazdı.
Salgado, memleketi Minas Gerais’te, ormanı yeniden büyütmek ve biyolojik çeşitliliği yeniden canlandırmak için Terra Enstitüsünü kurdu.
Kasım ayında Brezilya’da toplanacak COP30 iklim değişikliği konferansının başkanlığına göre, Salgado, “insanlık ve çevre arasındaki ilişkiyi duyarlılık ve ustalıkla anlatarak milyonlarca insana ilham verdi”.
Bazıları Salgado’yu “sefalet estetiğinden” yararlanmakla eleştirirken, “yeryüzünün tanığı”, bu eleştirileri görmezden gelmeyi tercih etti.
Fransız Kültür Bakanı Rachida Dati, Salgado’nun “dünyanın da yüzüne bakabilmesi için gerçeklikten asla kaçmadığını” belirtti.
“Güçlü dil…”
Salgado, Amazon yağmur ormanlarında ve Ruanda’dan Endonezya’ya, Guatemala’dan Bangladeş’e kadar dünyanın dört bir yanında yaptığı yüzlerce yolculuktan geriye, objektifini kıtlık, savaş ve kitlesel göçler gibi insanlık trajedilerini yakalamak için kullanarak eşsiz bir görüntü mirası bıraktı.
Fransa Güzel Sanatlar Akademisinin de biyografisinde belirttiği üzere, Salgado, fotoğrafı “insan ve doğa arasında daha iyi bir ilişki kurmaya çalışmak için güçlü bir dil” olarak gördü.
Brezilyalı-Fransız fotoğrafçı, neredeyse sadece siyah beyaz çalıştı ve bunu “hem gerçekliğin bir yorumu hem de insanlığın indirgenemez haysiyetini tercüme etmenin bir yolu olarak” gördü.
Brezilya’da 8 Şubat 1944’te, Aimorés’de (Minas Gerais) doğan ve ekonomi eğitimi gören sanatçı, 1969’da askerî diktatörlükten kaçmak için, iki oğlu olan müstakbel eşi Lélia Wanick ile Fransa’ya kaçtı.
Kariyerine 1973 yılında Paris’te kendi kendini yetiştirmiş profesyonel bir fotoğrafçı olarak başlayan Salgado, 1994 yılına kadar sırasıyla Sygma, Gamma ve Magnum ajansları için çalıştı. Daha sonra eşi Lélia Wanick ile sadece kendi çalışmalarına adanmış bir ajans olan Amazonas Images’i kurdu ve bu ajans onların stüdyosu haline geldi.
Bir yaşam biçimi
Salgado’nun fotoğrafları uluslararası basında ve Life ve Time gibi dergilerde yayınlandı ve sayısız kitaba (“Exodus”, “Genesis”, “Amazônia”, “De ma terre à la Terre”…) ve sergiye konu oldu.
Fransa-Brezilya yılı kapsamında Salgado’nun 170 simgesel fotoğrafından oluşan bir retrospektif haziran ayı başına kadar Normandiya’nın Deauville kentinde sergileniyor.
Salgado, dünyanın en büyük tropik ormanında yedi yıl süren çalışmalarının ürünü olan “Amazonia” sergisinin 2022’de Sao Paulo’daki sunumu sırasında AFP’ye verdiği demeçte fotoğrafçılığı “bir yaşam biçimi, kendi ideolojisi” olarak gördüğünü belirtti.
Aynı yılın ilkbaharında, Paris’teki La Défense iş bölgesinin kalbinde, su ve önemi üzerine bir çalışma olan “Aqua Mater”i sundu ve fotoğraflarının “yaşamın özünü, ormanlardan fışkıran suyu (…) temsil ettiğini söyledi.
Fotoğrafçı, bu fotoğraflar bol miktarda suyun ve mülteci kamplarında ve çölde yaşayanlar için eksik olan suyun hikayesini anlatıyor” dedi ve “gezegeni büyük ölçüde tahrip etmeye” son verilmesi çağrısında bulundu.
Salgado, bugün Reims’te (Fransa) çalışmalarından 10 vitrayın yapıldığı Sacré-Coeur kilisesinde Down sendromlu 45 yaşındaki oğlu Rodrigo’nun çizimlerinden oluşan bir sergi açacaktı.
