Avrupa’da asgari ücret seviyesi bizden düşük olan ülkeleri özellikle seçiyorum. Zira satın alma gücünü ölçmek üzere tüketici geliri yanına yaşam maliyetini de koymanın şart olduğunu göstermek istiyorum. Dünya üzerinde 2.000 Euro gelirin yetersiz kaldığı yerler olduğu gibi 700 Euro’nun ortalama bir yaşam için yeterli olduğu bölgeler de vardır. Dolayısıyla sadece gelir seviyelerini veya sadece fiyat seviyelerini dikkate alan SAGP’nin (Satın alma gücü paritesi) içinin ne kadar boş olduğunu göstermek istiyorum.
Ülkenin kısa tanıtımından sonra esas konumuza geçeceğiz…
Güneydoğu Avrupa’da yer alan Arnavutluk, Adriyatik denizine kıyısı bulunan, Karadağ, Kosova, Kuzey Makedonya ve Yunanistan ile komşu olan bir ülkedir. Nüfusu 2,8 milyon olup, başkenti Tiran’dır.
Arnavutluk, ‘Osmanlı Avrupası’ndan kopan en son toprak parçasıdır (1912). Ancak Osmanlı’dan kopup sözde bağımsızlığına kavuşan ama önce SSCB, sonra da Çin’in kontrolünde yoksulluk ve sefalet içinde yıllar geçirmiştir.
Bütün toparlanmaları son 35 yıl gibi kısa bir süreyi kapsıyor.
Kıyaslama yapmadan önce nereden nereye geldiklerine iyi bakmak gerekiyor.
- 1944 yılında Komünist Parti Genel Sekreteri Enver Hoca Arnavutluk’u yönetiyor.
- 1961’de Hoca rejimi SSCB ile ilişkileri koparıp Çin’in Maocu çizgisine kayıyor.
- 1967’de bütün dinler yasaklanıyor ve devlet ilk ateist devlet olarak ortaya çıkıyor.
- 1985’de Hoca’nın ölümünden sonra yerini alan Ramiz Alia komünist devleti koruyor.
- 1990’da bağımsız siyasi partiler kuruluyor. Arnavutluk vatandaşlarına yurt dışı seyahat hakkı verilince, binlerce Arnavut yurt dışına kaçıp, batılı ülkelere iltica ediyor.
- 1991’de ‘Arnavutluk Halk Cumhuriyeti’ adı ‘Arnavutluk Cumhuriyeti’ olarak değiştiriliyor.
- 1997’de Parlamento, Sosyalist Recep Mejdani’yi başkan olarak seçiyor.
- 1961-1978 yılları arasında Çin’den ekonomik yardım alıyorlar.
- 1990’da yabancı yatırıma izin verilmişse de serbest piyasa ekonomisine geçiş sancılı oluyor. Arnavutluk parasının değersizliği ve yüzde 60’lara varan işsizlik dış göçü teşvik ediyor. Ülkede istihdam yaratmak ve dış göçü engellemek için Arnavutluk ekonomisi Eylül 1991’den sonra Avrupa Topluluğu programları aracılığıyla destekleniyor. (Kaynak: Özhan Öztürk)
Enver Hoca’nın tüm arabaları yasakladığı ve geniş caddelerden tek tük geçen kamu araçlarına rastlanan Arnavutluk’tan, bu günkü araç bolluğuna ulaşmaları son 30 yılda gerçekleşmiştir.
İşte böyle bir ülke ile fiyat, gelir ve satın alma gücü kıyaslaması yapacağız…
- Aşağıdaki 40 ürünlük liste Spar sitesinden 5 Mart 2026 tarihinde alınmıştır. Ülkemizdeki fiyatlar ise iki büyük ulusal zincirimize aittir…
- Arnavutluk para birimi LEK’tir.
- Kıyaslamalarda güncel olarak; 1 TL= 1,88 Arnavut Leki, 1 Euro= 95,95 Arnavut Leki, 1Euro=51,04 TL kurları dikkate alınmıştır.
- 2025 yılına ait Arnavutluk kişi başına geliri 11.108 dolar, Türkiye’nin kişi başına geliri 18.198 dolardır.
- Bu ülkenin yıllık enflasyonu yüzde 2,3 ve işsizlik oranı da yüzde 8,1’dir.
- 2026 yılına ait Arnavutluk brüt asgari ücreti 50.000 Lek (521 Euro), Türkiye brüt asgari ücreti 33.030 TL’dir (647 Euro). Normalde brüt gelirden bahsetmem. Ancak burada özel bir durum söz konusudur. Eurostat’ın bunu dikkate almadan brüt ücret üzerinden kıyaslama yapması ise şaşırtıcıdır.
Arnavutluk’ta düşük gelirli maaşlar için vergi avantajları bulunduğundan, brütten nete geçişteki kayıp bize kıyasla daha düşüktür. Bu nedenle cebe girmeyen para üzerinden satın alma gücü ölçülmesi isabetli değildir. Dolayısıyla her zaman olduğu gibi net asgari ücretler üzerinden kıyaslama yapacağız.
- 2026 yılına ait Arnavutluk net asgari ücreti 44.000 Lek (459 Euro), Türkiye net asgari ücreti 28.075 TL’dir (550 Euro).
- Güncel olarak Tiran’da bir kişinin aylık ulaşım gideri 20.000 Lek (21 Euro), İstanbul’da aylık ulaşım gideri 3.298 TL’dir (65 Euro).
- Tiran merkezde kiralar 400-600 Euro, İstanbul merkezde kiralar 800- 1000 Euro’dur. Tiran dış semtlerde ve diğer illerde kiralar 200-250 Euro, İstanbul dış semtlerde ise kiralar 350-400 Euro’dur.
Şimdi de iki ülkedeki market fiyatlarını karşılaştıralım…
- Arnavutluk alışverişi 11.014 Lek (115 Euro) ve bunun karşılığı 5.855 TL (115 Euro) iken, Türkiye alışverişi ise 8.881 TL (174 Euro) tutmuştur.
- Bu şekilde; geliri yüzde 20 fazla olan vatandaşımızın harcaması ise yüzde 51 daha fazladır.
- 40 ürünlük listede ucuz olduğumuz ürün sayısı 10’dur. Pahalı olduğumuz ürünlerden; golden elma yüzde 75, dana eti yüzde 36, domates salçası yüzde 100, ayçiçek yağı yüzde 112, su yüzde 88, Axe deodorant yüzde 73, Palmolive duş jeli yüzde 128, bira yüzde 75 daha yüksek olduğumuz fiyatlardır.
- Market alışverişindeki satın alma gücü farkına da bakalım. Arnavut tüketici aylık geliri ile bu alışverişi bir ay içinde 4 defa tekrarlayabilirken, Türk tüketici aynı alışverişi bir ay içinde 3 defa yapabiliyor. Başka bir ifade ile Arnavut tüketici gelirinin yüzde 25’ini bu alışverişe ayırırken, bizim tüketici aynı alışverişe gelirinin yüzde 32’sini ayırmak zorunda kalıyor.
Sonuç olarak; gelirin fazla olması yetmiyor, o gelirin harcamalara ne kadar yeteceğine de bakmak gerekiyor.
